Financiën & risicomanagement
Financiën


- Wij sturen op een houdbaar financieel bedrijfsmodel.
- Wij houden ons aan wet- en regelgeving.
- Wij creëren goede en veilige werkomstandigheden voor medewerkers.
- Wij zijn aanspreekbaar over het door ons gevoerde financiële beleid.
Algemeen
Bij het uitvoeren van de activiteiten geldt dat de financiële continuïteit van de corporatie gewaarborgd moet blijven. Dit houdt in dat risico's beperkt moeten zijn tot een aanvaardbaar niveau. Voor het financiële beleid baseert De Woonschakel zich op enkele kengetallen die graadmeters zijn voor de continuïteit op lange termijn en operationele activiteiten op korte termijn.
Hieronder treft u de kengetallen die de Autoriteit Woningcorporaties (AW) en Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) als toetsingsnormen hanteert en de score van De Woonschakel.
Kengetallen
| Ratio's | externe norm | 2024 | 2023 | 2022 | 2021 |
|---|---|---|---|---|---|
| LTV DAEB | <85% | 60% | 61% | 42% | 39% |
| LTV niet-DAEB | <75% | 37% | 41% | 36% | 27% |
| ICR DAEB | >1,4 | 2,1 | 2,3 | 2,5 | 1,8 |
| ICR niet-DAEB | >1,8 | 2,6 | 3,1 | 3,9 | 4,2 |
| Dekkingsratio DAEB | <70% | 29% | 27% | 26% | 32% |
| Dekkingsratio niet-DAEB | <70% | 27% | 27% | 23% | 23% |
| Solvabilteitsratio DAEB | >15% | 40% | 37% | 53% | 58% |
| Solvabilteitsratio niet-DAEB | >40% | 62% | 44% | 54% | 64% |
| Operationele kassttroom DAEB x € 1.000 | - | 8.329 | 6.996 | 4.317 | |
| Operationele kassttroom niet-DAEB x € 1.000 | - | 84 | 119 | 146 |
LTV
De LTV meet de verhouding tussen de leningen ten opzichte van de waarde van het vastgoed (beleidswaarde).
De LTV verbeterd ten opzichte van voorgaand jaar. Dit komt omdat de beleidswaarde stijgt ten opzichte van vorig jaar. Gegeven de externe normen blijft De Woonschakel ruim onder de grenzen.
ICR
De ICR meet hoeveel keer de rente betaald kan worden uit de operationele kasstroom.
In de begroting 2024 is rekening gehouden met een ICR van 2,3. Binnen de operationele kasstroom hebben zich verschuivingen plaatsgevonden o.a. door minder huurinkomsten (€ 0,3 mln.), uitgaven extra onderhoud (€ 2 mln.) en lagere uitgaven vennootschapsbelasting (€ 1,0 mln.). Hierdoor is de ICR uitgekomen op 2,1.
Dekkingsratio
De dekkingsratio stijgt iets omdat de marktwaarde procentueel forser is gestegen dan de mutatie saldo leningen ultimo 2024 t.o.v. 2023.
Solvabiliteit
De solvabiliteit is de verhouding tussen het eigen vermogen en totaal vermogen op basis van de beleidswaarde.
De solvabiliteit is gestegen met 15% door een hogere beleidswaarde. De Woonschakel blijft ruim boven de gestelde minimale norm van externe toezichthouders.
Operationele kasstroom
De operationele kasstroom bedraagt € 7,6 mln. (2023 € 8,4 mln.).
De komende jaren verwachten wij dat het beheersen van de operationele kasstroom een aandachtspunt blijft. De inflatie (kostenstijgingen) en de ontwikkeling van de rentetarieven zijn ongewis. De kostenstijgingen spelen uiteraard ook een rol bij het nemen van investeringsbeslissingen.
Jaarresultaat
In het verslagjaar 2023 werd een positief jaarresultaat gerealiseerd. Het jaarresultaat is als volgt samengesteld:
(x € 1.000)
| Begroting 2024 | Realisatie 2024 | Realisatie 2023 | Realisatie 2022 | Realisatie 2021 | Realisatie 2020 | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Exploitatieresultaat | 22.670 | 22.400 | 22.408 | 20.234 | 18.291 | 18.350 |
| Renteresultaat | -7.079 | -7.365 | -6.886 | -2.866 | -12.541 | -5.648 |
| Operationeel resultaat | 15.591 | 15.035 | 15.522 | 17.368 | 5.750 | 12.702 |
| Verkoopresultaat | 1.682 | 1.655 | 1.742 | 1.150 | 1.115 | 1.672 |
| Leefbaarheid | -496 | -524 | -390 | -420 | -381 | -392 |
| Overige organisatiekosten | -2.051 | -1.930 | -1.845 | -1.627 | -4.328 | -1.299 |
| Waardeverandering | 9.721 | 126.321 | -4.646 | -41.061 | 112.457 | 36.410 |
| Belastingen | -3.994 | -3.954 | -3.725 | -2.684 | -6.817 | -7.135 |
| Resultaat boekjaar | 20.453 | 136.603 | 6.658 | -27.274 | 107.796 | 41.958 |
Het operationeel resultaat is € 0,65 mln. lager dan de begroting. Dit is te verklaren door lagere huurinkomsten van € 0,6 mln., hogere onderhoudsuitgaven van € 0,5 mln. en lagere verhuur/beheeractiviteiten van € 0,5 mln.
De waardeverandering in de begroting komt tot stand door de inflatie aan te houden. Bij het opstellen van de jaarrekening zijn pas de voorgeschreven parameters bekend die gebruikt moeten worden voor het berekenen van de marktwaarde in verhuurde staat.
Financieringsrente
De gemiddelde rentevoet voor De Woonschakel bedraagt 2,73% (2023: 2,69%). Deze stijging wordt veroorzaakt door:
nieuwe leningen
- Een lineaire lening van € 9 mln. tegen een rente van 2,910%
- Een lineaire lening van € 7 mln. tegen een rente van 3,125%
- Een lineaire lening van € 9 mln. tegen een rente van 3,225%
- Een lineaire lening van € 5 mln. tegen een rente van 3,249%.
eindaflossingen
- Er vonden geen eindaflossingen van fixe leningen of overige leningen plaats.
rente conversies
- Er zijn in 2024 geen rente conversies geweest.
Ontwikkelingen volgens begroting 2025
(X € 1.000)
| Kasstromen | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | |
| Exploitatiekasstroom voor belasting/heffingen | 17.575 | 20.306 | 24.387 | 24.346 | 26.360 |
| Renteresultaat | -7.788 | -8.153 | -9.980 | -11.107 | -11.317 |
| Belastingen en heffingen | -4.948 | -5.097 | -5.874 | -6.115 | -6.527 |
| Operationeel resultaat | 4.839 | 7.056 | 8.533 | 7.124 | 8.516 |
| Verkopen | 3.541 | 3.613 | 3.771 | 3.818 | 3.994 |
| Investeren | -18.977 | -54.277 | -45.595 | -15.741 | -10.364 |
| Nieuw leningen | 19.228 | 64.919 | 44.903 | 17.953 | 11.657 |
| Aflossingen leningen | -8.502 | -21.237 | -11.499 | -13.027 | -13.728 |
| Mutatie liquide middelen | 129 | 74 | 113 | 127 | 75 |
De kengetallen van De Woonschakel blijven gedurende de begroting positief. Voor de berekening van deze cijfers is gebruik gemaakt van de marktwaarde en beleidswaarde 2023.
De verhouding van de beleidswaarde en marktwaarde in verhuurde staat
| 2024 | 2023 | 2022 | Mutatie 2024-2023 | ||
|---|---|---|---|---|---|
| Marktwaarde (x € 1 mln.) | 1.112 | 969 | 964 | 14,8% | |
| Beleidswaarde (x € 1 mln.) | 474 | 435 | 603 | 9,0% | |
| WOZ-waarde (x€ 1 mln.) | 1.608 | 1.587 | 1.284 | 1,3% | |
| Verhouding beleidswaarde – marktwaarde | 43% | 45% | 63% | ||
| Verhouding marktwaarde – WOZ waarde | 69% | 61% | 75% |
De Woonschakel moet voor het opmaken van de jaarrekening verschillende waarde begrippen hanteren voor het berekenen van de waarde van het vastgoed of voor de berekening van kengetallen. De WOZ-waarde wordt alleen in de toelichting van de jaarrekening gebruikt. In haar financiële beleidsuitgangspunten sturen wij vooral op kasstromen, de nominale schuldpositie van de corporatie en verdiencapaciteit bedrijfs-/beleidswaarde.
Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW)
Als ‘hoeder van de borg’ draagt het WSW bij aan een optimale financiering van de volkshuisvesting. Het WSW zorgt dat deelnemende corporaties toegang hebben tot de kapitaalmarkt tegen zo optimaal mogelijke financieringskosten. Dat doet het WSW door borg te staan voor de rente- en aflossingsverplichtingen van door het WSW geborgde leningen van corporaties. De borgstelling van het WSW is ingebed in een zekerheidsstructuur. Die structuur moet ervoor zorgen dat er voldoende financiële middelen beschikbaar zijn om eventuele financiële problemen bij één of meerdere WSW-deelnemers op te lossen zonder dat het borgstelsel zelf in gevaar komt.
Voor woningcorporaties is het WSW feitelijk een onderlinge waarborgmaatschappij die steunt op ‘solidariteit binnen het borgstelsel en de zekerheidsstructuur. De solidariteit komt op diverse manieren tot uiting. Om te voorkomen dat WSW een aanspraak krijgt op zijn borgstelling zijn er verschillende vangnetten en buffers.
Het WSW kan een obligoheffing vragen om haar garantievermogen op peil te brengen. Dit garantievermogen is nodig als een corporatie na sanering nog steeds niet aan haar verplichting kan voldoen. Daarnaast hebben wij een obligolening afgesloten. Dat betreft een variabele hoofdsom lening waar het WSW volmacht over heeft.
Mocht het risicovermogen niet voldoende zijn, dan kan het WSW de variabele hoofdsomlening (deels) opvragen. De obligoheffing is maximaal 0,34% (2024 0,0297%) van het geborgde schuldtotaal en wordt ingezet om de variabele hoofdsomlening weer af te lossen naar nihil.
Autoriteit Woningcorporaties (Aw)
De Autoriteit Woningcorporaties houdt toezicht op alle woningcorporaties. De Aw valt onder de politieke verantwoordelijkheid van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en is ondergebracht bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT).
De Aw heeft als opdracht om op basis van risico’s en ook waar nodig ter plaatse bij individuele corporaties toezicht te houden. Het integrale toezicht door de Aw richt zich op de onderwerpen: rechtmatigheid, financiële continuïteit, governance en integriteit. De individuele oordelen maakt de Aw jaarlijks openbaar. Ook rapporteert de Aw jaarlijks over de sector als geheel.
Fiscaliteit
De grootste fiscale onzekerheid is geweest. Het opwaarderingspotentieel van in het verleden gebruikte fiscale aftrekposten (waardeontwikkeling vastgoed) is gedaald tot nihil en is in 2022 volledig teruggenomen. De fiscale last is nu minder volatiel, beter voorspelbaar en bevat minder risico’s. In 2021 zijn nieuwe afspraken met de belastingdienst gemaakt over de behandeling van de posten onderhoud en verbetering. Deze afspraken hebben als doel om transparant te maken hoe wij omgaan met onderhoud en verbetering en daar vooraf fiscale afstemming over te bereiken.
Onrendabele investeringen
In het verslagjaar en voorgaande jaren zijn projectbesluiten genomen waarbij sprake is van het plegen van onrendabele investeringen voor bouwprojecten, herstructurering en aankopen. Voor een deel van deze projecten is een voorziening getroffen. De voorziening is berekend op basis van de marktwaarde.
Onrendabele investeringen worden ten laste van het resultaat gebracht. Voor aangegane onrendabele investeringsverplichtingen wordt ultimo boekjaar een voorziening getroffen.
(x € 1.000)
| Projectnaaam | Plaats | Aantal | Stichtingskosten | Marktwaarde | Onrendabel |
|---|---|---|---|---|---|
| Volkstuinen | Grootebroek | 17 | 3.918 | 2.107 | -1.811 |
| Tuindersweijde | Obdam | 12 | 2.940 | 1.609 | -1.331 |
| Hertog Albrechtstraat | Bovenkarspel | 30 | 8.250 | 4.276 | -3.974 |
| Rositastraat | Twisk | 8 | 2.000 | 1.068 | -932 |
| Kerkweg | Hensbroek | 3 | 864 | 420 | -444 |
| Totaal | 70 | 17.972 | 9.480 | -8.492 |
Maatschappelijk rendement
Het grootste deel van het maatschappelijk rendement wordt ingezet voor investeringen bij nieuwbouwprojecten die niet terugverdiend worden in de reguliere exploitatie. Per project vindt een beoordeling plaats over de maatschappelijke relevantie en de hoogte van de bijdrage vanuit De Woonschakel.
Het rendement is exclusief het verschil in huidige huren en markthuren. Voor zowel eigen leefbaarheidsprojecten als voor gezamenlijke projecten met gemeenten is een apart afwegingskader opgesteld en zijn criteria benoemd.
Het maatschappelijk rendement van de activiteiten in 2024 is globaal als volgt bepaald:
| Categorie | Bedrag x € 1.000 |
|---|---|
| Wijkconsulenten/huismeester (o.b.v. functionele verdeling) | 125 |
| Overige leefbaarheidsactiviteiten | 400 |
| Maatschappelijke investering oplevering 126 nieuwbouwwoningen | 15.075 |
| Totaal | 15.600 |
De Woonschakel stelt ruimten in een aantal appartementencomplexen om niet ter beschikking aan bewonerscommissies c.q. bewonersverenigingen, ten behoeve van het organiseren van activiteiten die de leefbaarheid en saamhorigheid ten goede komen.
In Midwoud wordt een ruimte van het complex Molenwoid om niet beschikbaar gesteld aan de Stichting Molenwoid die het gebruik van de ruimte coördineert ten behoeve van diverse verenigingen in het dorp zelf.
Andere beschikbaar gestelde ruimten zijn te vinden in de complexen Minnewei en Osseweid (Midwoud), Randmeer, Valbrug en Waterborg (Medemblik), Raethuys Staete en Stedeborgh (Bovenkarspel) en ’t Snijdersveld (Obdam).
Risicomanagement
Risicomanagement is een permanent proces welke is geïntegreerd in de dagelijkse besluitvorming en activiteiten van De Woonschakel. Door effectief risicomanagement toe te passen, worden prestaties verbeterd en worden doelen op een duurzame manier bereikt. In het afgelopen jaar is een nieuwe risico-inventarisatie opgesteld. Wij beperken ons niet alleen tot de strategische risico’s maar ook op operationele, financiële en compliance risico’s. Risicomanagement is een continu proces van het identificeren van risico’s, het inschalen naar impact en waarschijnlijkheid en, indien het onze risicobereidheid overstijgt, het implementeren en toetsen van risicobeheersingsmaatregelen. Minimaal één keer per twee jaar worden deze risico’s ook gestructureerd in kaart gebracht.
Voor het beheersen van risico’s richten wij ons eveneens nadrukkelijk op de soft controls. Het voorbeeldgedrag van leidinggevenden, elkaar aanspreken op (on)gewenst gedrag en medewerkers vragen naar cultuurkenmerken van De Woonschakel. Daarnaast worden in de auditcommissie de risico’s besproken. Met voorziene risico’s wordt zoveel mogelijk rekening gehouden op basis van aard, omvang en kans.
Risicocultuur
De Woonschakel streeft naar een open cultuur waarin medewerkers risico’s signaleren, met elkaar delen, ethische onderwerpen met elkaar bespreken en indien nodig elkaar aanspreken.
Risicobereidheid
Het vaststellen van de risicobereidheid is een belangrijk uitgangspunt voor de beheermaatregelen. Het bepaalt uiteindelijk aan welk restrisico De Woonschakel bloot wordt gesteld. Het is belangrijk om preventieve maatregelen te nemen zoals de implementatie van interne controles, regelmatige update van onze beveiligingssoftware en het opleiden van onze medewerkers om frauderisico’s te voorkomen. Soft controls zijn belangrijk omdat ze helpen om een cultuur van integriteit en verantwoordelijkheid te creëren binnen De Woonschakel. Dat draagt bij aan de preventie van fraude en het verbeteren van interne processen.
De Woonschakel is van mening dat er risico’s zijn bij het vervullen van volkshuisvestelijke taken. Immers, om iets te betekenen voor woningzoekenden moeten wij woningen bouwen. Aan het bouwen van woningen kleven risico’s. Wij zijn een kapitaalintensieve organisatie waar ook risico’s aan verbonden zijn bij wijzigingen in rentes. Uit dit oogpunt is ons risicobereidheid neutraal. Wij zoeken geen risico’s bewust op, maar nemen bij het vervullen van onze volkshuisvestelijke taken wel risico’s. Dat merken wij in toenemende mate in nieuwbouw. De locaties zijn schaars en de prijzen zijn stijgende. Om te kunnen bouwen moeten we actiever de markt op en posities in overweging nemen waar meer risico’s aan kleven. Dit doen we wel vanuit het perspectief dat wij volkshuisvestelijke taken bereiken. Daarbij stellen wij wel een duidelijke grens als het aankomt aan het voldoen aan wet en regelgeving (Woningwet, BTIV, RTIV, MG-richtlijnen). De risicobereidheid is op dit gebied risicomijdend.
Frauderisicobeheersing
Om fraude te voorkomen of te verminderen, zijn er verschillende maatregelen genomen om frauderisico's te beheersen:
- Het gebruik van een intern controlesysteem: dit systeem omvat procedures, beleid en maatregelen die worden geïmplementeerd om de kans op fraude te verminderen en op te sporen. Het systeem omvat bijvoorbeeld scheiding van taken, duidelijke verantwoordelijkheden en bevoegdheden en toezicht op financiële transacties.
- Regelmatig uitvoeren risicoanalyses uit om potentiële frauderisico's te identificeren en de controlemaatregelen te verbeteren.
- Bij aanbestedingen wordt gebruik gemaakt van een zogenaamde open begroting. Hierdoor is duidelijkheid over de totstandkoming van de prijzen die intern getoetst worden door experts op Vastgoed.
- Integriteit en ethiek: openheid, gewetensvol handelen en een zorgvuldige belangenafweging. Dat zijn de zaken waar onze medewerkers in hun werk extra attent op horen te zijn. Integer werken betekent werken op een manier die je voor jezelf en de buitenwereld kunt verantwoorden. Met haar integriteitbeleid wil De Woonschakel in alle niveaus van onze organisatie doordringen van het belang van integriteit. Onze relaties moeten erop kunnen vertrouwen dat er zorgvuldig en integer gewerkt wordt. In de omgang met haar relaties stelt De Woonschakel vooral eisen aan het eigen personeel. Als richtsnoer bij het accepteren van geschenken, diensten en kortingen moet steeds het belang van de organisatie voorop staan.
- Naleven van de opgestelde integriteitcode. Integriteit is een basiskwaliteit voor De Woonschakel in ons dagelijks handelen. Om de legitimiteit hiervan onomstreden te maken is het van belang dat de corporatie integer gedrag vertoont en er zelfs voor zorg draagt dat ook de schijn niet tegen ons is. Deze integriteitcode maakt duidelijk waar wij voor staan. In het maandelijks overleg van het DMT is het een vast agendapunt.
- Training van medewerkers op het herkennen van frauderisico's en het rapporteren van vermoedens van fraude.
- Permanente aandacht voor phishing door periodiek een phishingsimulatie uit te laten voeren via een extern bedrijf.
- In 2023 heeft er een scan soft controls plaats gevonden, met de uitkomsten en inzichten zijn vervolgstappen ingezet.
- Permanent aandacht voor cultuur: op iedere afdeling wordt aandacht besteed aan cultuur. Hoe kunnen we de afdelingen wat cultuur betreft meer met elkaar verbinden. Het beleidsplan dient als uitgangspunt.
Overheid/politiek
De rijksoverheid vormt al langere tijd de grootste risicofactor voor woningcorporaties op basis van ‘kans x impact’. De overheid verlangt veel van corporaties:
- een sector die startmotor moet zijn voor de verduurzaming in Nederland;
- een sector die moet bouwen vanwege de woningnood aan sociale huurwoningen;
- een sector die aanspreekbaar moet zijn voor de leefbaarheid in wijken en tegelijkertijd de huisvesting verzorgt van een stijgend aantal personen vanuit de bijzondere doelgroepen;
- een sector die zelf de sanering van collega corporaties moet bekostigen;
- een sector die ondanks dat zij niet winst beogende instellingen zijn (geen winstuitkeringen doen maar gelden weer in de volkshuisvesting investeert) en een publieke taak uitvoeren toch winstbelasting aan de overheid moet afdragen.
Tegen alle politieke risico’s kunnen wij veelal nauwelijks maatregelen treffen. Het treft niet alleen De Woonschakel, maar de volledige corporatiesector.
Marktrisico
Ook het afgelopen jaar hebben wij te maken gekregen met prijsstijgingen in nieuwbouw en onderhoud. Doordat De Woonschakel een groot nieuwbouwprogramma wil uitvoeren, zijn wij op dit moment gevoeliger voor hoogconjunctuur met prijsstijgingen. In combinatie met de bouw van gasloze woningen, is de prijs voor een standaard sociale huurwoning (inclusief grond, BTW) gestegen in 2024 naar ongeveer € 285.000 of meer.
Het streven is erop gericht om in de komende jaren de grens van € 300.000 niet te overschrijden. Voor woningen in een prijsrange van de eerste aftoppingsgrens (de grootste doelgroep die wij bedienen) zijn deze stichtingskosten feitelijk te hoog. De verliezen per gebouwde woning zijn buitenproportioneel.
- Dagelijks onderhoud: wij werken met standaardprijslijsten. Uiteraard stijgen die standaardprijzen ook, maar door de omvang van onze inkoop inzichtelijk te maken kunnen wij met een hogere schaal inkopen en dat heeft voordelen.
- Planmatig onderhoud: er wordt gewerkt met een aanbestedingskalender. Door het werk eerder voor te bereiden en in de markt te zetten, proberen wij de prijs zo snel mogelijk te fixeren zodat tijdens de begroting al meer zekerheid is over de te realiseren uitgaven.
- Projecten: De prijzen van nieuwbouwprojecten proberen wij eveneens zo snel mogelijk te fixeren. Dit is geen aanvullende maatregel maar een bestaande maatregel die wij handhaven. Echter aannemers stellen de uiteindelijke prijsvorming zo lang mogelijk uit om zelf minder risico te lopen.
- Begroting: In de begroting besteden wij meer aandacht aan het scenario dat prijzen blijven stijgen aan de inkoopzijde maar de huuropbrengsten beperkt of niet groeien als gevolg van politieke keuzen.
Overige marktrisico’s zijn o.a. de demografische ontwikkelingen en wet- en regelgeving die van invloed zijn op de kasstroom van De Woonschakel.
Leefbaarheidsrisico
Bij de instroom van nieuwe huurders constateren wij een aantal effecten. De huidige tendens is om mensen langer in hun woning te laten wonen en mensen met psychische problemen eerder in een wijk te plaatsen dan in een gespecialiseerde opvanglocatie. De vraag naar opvang van statushouders blijft aanhouden.
Corporaties hebben de taak om statushouders bij urgentie te huisvesten. Wij merken dat de instroom van nieuwe huurders in toenemende mate huurders zijn die te kampen hebben met specifieke problemen.
Vervolgens zijn wij strikt gebonden aan de regels van de woningwet en passend toewijzen. Verhuur aan huurders met een middeninkomen, een hoger inkomen en bouwen voor de koop mogen wij überhaupt niet of onder strenge regels en met intensieve procedures. Ons instrumentarium om gemengde wijken te creëren is hierdoor flink afgenomen. Het cumulatieve effect is dat er in wijken een eenzijdige instroom van nieuwe huurders is ontstaan met in toenemende mate problemen. Dit geeft druk in een straat of in een wijk, de sociale cohesie neemt af en dat tast de leefbaarheid weer aan. De effecten verlopen traag maar zijn moeilijk te keren zonder grote ingrepen en investeringen. Wij moeten erkennen dat onze rol en mogelijkheden om dit risico te verzachten zeer beperkt zijn.
De in gang gezette maatregelen blijven wij continueren:
- in gesprek blijven met politie, gemeenten en zorginstanties om bij problemen de lijnen kort te houden en effectief aan de slag te kunnen;
- in gesprek blijven met de lokale burgemeesters en corporaties over een adequate gegevensdeling om in voorkomende gevallen ook een effectieve juridische procedure te kunnen starten;
- standpunten van De Woonschakel betreffende overlast in de media kenbaar maken;
- de inzet van het team Leefbaarheid aanpassen naar het gewenste niveau.
Beschikbaarheidsrisico
De Woonschakel heeft met de regionale gemeenten en corporaties als uitgangspunt genoemd om woningzoekenden binnen 2 à 3 jaar te kunnen huisvesten. Dit is al lange tijd een punt van aandacht omdat wij deze termijn niet halen en de wachttijden toenemen. Tegelijk zagen wij een daling van het aantal verhuizingen in het bestaande woningbezit. De oplevering van nieuwbouwprojecten draagt bij aan het oplossen van de problemen op de woningmarkt, maar zijn in omvang onvoldoende om deze volledig op te vangen. De prijzen van woningen in de koopmarkt blijven hoog waardoor starters moeite hebben deze markt te betreden.
Omzetting van koop- naar huurwoningen vindt nauwelijks plaats zolang koopwoningen tegen hoge prijzen nog steeds worden verkocht.
Naar verwachting verminderen de wachttijden voor een sociale huurwoning in de regio West-Friesland de komende drie jaar nog niet.
De Woonschakel blijft:
- in gesprek met haar kerngemeenten om nieuwe bouwlocaties te bespreken;
- gemeenten wijzen op de gemaakte bestaande prestatieafspraken om daar invulling aan te geven;
- aandacht vragen voor de wooncrisis bij gemeenteraadsleden en wethouders om, samen met andere woningcorporaties, een gedragen regionale uitvoeringsagenda op te stellen op het gebied van woningbouw.
Duurzaamheidsrisico
Iedere gemeente waar De Woonschakel werkzaam is werkt aan een duurzame gemeente. De maatregelen die gemeenten nemen kunnen verschillend zijn, zowel in oplossingsrichting als timing. Het risico bestaat dat wijken eerder dan geraamd van het gas af worden gehaald en/of de belangen van onze huurders onvoldoende worden geborgd. De Woonschakel is betrokken bij het bespreken en vormgeven van de duurzaamheidsvisies van gemeenten, ook als het gaat om wijkgerichte aanpak ‘van het gas af’ in combinatie met onze portefeuillestrategie;
Het thema duurzaamheid is een kans om de betaalbaarheid in de vorm van woonlasten voor huurders te verbeteren. De investeringen zoals nul-op-de-meter-renovaties en warmtepompen zijn fors en de maatschappelijk discussie hierover is nog niet uitgekristalliseerd. Dat geldt ook voor de acceptatie van huurders en omwonenden. Door de hoogte van de investeringen neemt de leningenportefeuille verder toe. Door het toepassen van nieuwe installaties kunnen de onderhoud- en vervangingslasten stijgen waardoor de operationele kasstroom onder druk komt te staan. Er kleven niet alleen risico’s aan de investeringen zelf, maar ook aan de exploitatie van de investeringen.
Omdat wij met alle corporaties aan elkaar verbonden zijn door het borgingsstelsel, kunnen financiële problemen bij individuele corporaties worden afgewend op de totale sector. Voor de woningwet hadden veel continuïteitsproblemen van corporaties te maken met projectinvesteringen, grondinvesteringen en investeringen in atypisch vastgoed. Het is niet ondenkbaar dat de duurzaamheidsprogramma’s van sommige corporaties uiteindelijk onbeheersbaar worden. Dit wordt onderkend door de Aw en het WSW.
Tot 2030 investeert De Woonschakel nog volop in de verduurzaming van woningen aan dak, muren en vloeren. Het programma rondom het plaatsen van zonnepanelen in het woningbezit gaat onverminderd voort. Vanaf 2030 gaan wij investeren in installaties met als doel woningen van het aardgasnetwerk af te koppelen. Eén van de belangrijke randvoorwaarden hiervoor wel is dat het elektranetwerk voldoende capaciteit heeft om woningen van elektra te voorzien. op daken van het huurbezit wordt versneld uitgevoerd.
Fiscale risico’s
De risico’s zijn met name politiek van aard bijv. het beleid rondom de aftrekbaarheid van renten voor de vennootschapsbelasting (Vpb) en feitelijk de hele Vpb regeling voor corporaties op zich. De beheermaatregelen die wij nemen zijn:
- een periodieke update van de fiscale meerjarenbegroting en op basis van scenario’s de impact beoordelen;
- een externe fiscale adviseur die met ons meedenkt;
- regelmatig afstemming met de belastingdienst;
- periodiek monitoren wet- en regelgeving.
Sectorrisico
Het WSW en Aw monitoren de risico’s van individuele corporaties en bepalen in welke mate sprake zou kunnen zijn van sectorrisico’s. Immers, als één corporatie niet aan haar verplichtingen kan voldoen, dan wordt deze gesaneerd. Indien noodzakelijk moeten andere corporaties bijdragen aan een financiële oplossing.
Risico informatielekken
Op grond van de algemene verordening gegevensbescherming (AVG) zijn wij verantwoordelijk voor het juist beheren en verwerken van data. Wij bewaren gevoelige informatie van en over onze huurders waarvan wij niet willen dat ze toegankelijk zijn voor onbevoegden. Hier schuilt een reputatierisico in maar ook een financieel risico omdat de Autoriteit persoonsgegevens boetes kan opleggen.
De maatregelen die wij nemen:
- een risico-inventarisatie;
- e-learning modules over informatiebeveiliging en AVG;
- phishing tests, penetratietesten;
- verwerkingsregister;
- scannen en opschonen van dossiers aan de hand van bewaartermijnen;
- verwerkersafspraken met betrokken partijen.
Met externe expertise worden in 2025 aanvullende maatregelen getroffen ter beperking van cyberrisico’s.
Systeem van risicobeheersing
Het systeem bevat een mechanisme van regelmatig monitoring en rapporteren van de risico ‘s, waarbij de voortgang en effectiviteit van de beheermaatregelen worden geëvalueerd. In het controleplan zijn de risico’s geïnventariseerd en gerangschikt in omvang en waarschijnlijkheid dat het risico zich voordoet. Op basis hiervan zijn interne beheermaatregelen ontworpen en geïmplementeerd. Door middel van een risicomatrix wordt per kwartaal door de controller aan de raad van commissarissen informatie verschaft op welke risico’s wij risicobeheermaatregelen hebben geïmplementeerd. Hierin is ook de testfrequentie opgenomen. De controller rapporteert over de bevindingen. Dit is een herhalend proces. Het is belangrijk dat het systeem flexibel is en regelmatig wordt geüpdatet en geëvalueerd, rekening houdend met veranderende omstandigheden en nieuwe risico ‘s. Gedurende 2024 zijn er operationele risico’s bijgekomen en ook op basis van de management letter zijn er aanpassingen in de risicomatrix aangebracht.
Trends en ontwikkelingen
Voor woningcorporaties zijn er verschillende toekomstige ontwikkelingen en trends op het gebied van risicomanagement. Het is belangrijk om proactief te zijn en zich aan te passen aan veranderende omstandigheden. Hier zijn enkele mogelijke trends en ontwikkelingen:
- Veranderende Wet- en Regelgeving
Woningcorporaties opereren in een omgeving die wordt beïnvloed door wet- en regelgeving. Het is essentieel om veranderingen in regelgeving te volgen en risicomanagementstrategieën hierop aan te passen, vooral op het gebied van huurrecht, bouwvoorschriften en financiële verslaglegging.
- Klimaatverandering en Duurzaamheid
Risico's die voortvloeien uit klimaatverandering, zoals overstromingen of extreme weersomstandigheden, worden steeds relevanter. Daarnaast groeit de aandacht voor duurzaamheid, wat risico's en kansen met zich meebrengt op het gebied van vastgoedwaarde, regelgeving en maatschappelijk verantwoord ondernemen.
- Technologische Innovatie
Nieuwe technologieën, zoals smart home-systemen, kunnen nieuwe risico's en kansen met zich meebrengen. Het is belangrijk om de implicaties van technologische innovatie op het beheer en de beveiliging van woningen te begrijpen.
- Digitalisering en Cybersecurity
Met de voortdurende digitalisering van processen binnen woningcorporaties neemt het belang van cybersecurity toe. Risico's zoals gegevensinbreuken en cyberaanvallen moeten nauwlettend worden gevolgd, en beheersmaatregelen moeten worden geïmplementeerd om de digitale veiligheid te waarborgen.
Het is van belang dat De Woonschakel de risicomanagementprocessen regelmatig herziet en update om te anticiperen op deze ontwikkelingen en trends. Een flexibel en aanpasbaar risicomanagementsysteem stelt De Woonschakel in staat om effectief om te gaan met onzekerheden en zich aan te passen aan een veranderende omgeving.