Leefbaarheid - met zorg wonen
Leefbaarheid - met zorg wonen
Algemeen
Door het passend toewijzen in de sociale huursector en de veranderingen in de zorg in Nederland is er een steeds grotere instroom van kwetsbare bewoners in corporatiewoningen. Dit verhoogt de druk op de wijken met sociale huurwoningen van corporaties. Er is een grotere instroom van bijvoorbeeld mensen met psychische- of verslavingsproblematiek die voorheen begeleid woonden in instellingen, maar nu zelfstandig in de wijk moeten wonen. Tegelijkertijd is er minder geld om deze mensen te begeleiden.
Omdat De Woonschakel in veel buurten en dorpen geen dominante eigendomspositie heeft, wordt het zelf creëren of deelname aan wijkteams niet als primaire taak gezien. De Woonschakel is voorstander van casuïstiek overleg met onder andere de gemeente over probleemhuishoudens welke huurders van de corporatie zijn. Een integrale aanpak met alle betrokken instanties zien wij als een cruciaal middel ter verbetering van de situatie van de huurder en/of de leefbaarheid van de buurt. Het op de juiste wijze delen van informatie van de politie via de gemeente is hard nodig voor een effectieve aanpak van ernstige overlastgevers.
Omdat de opgave steeds groter wordt en er steeds meer initiatieven en projecten ontstaan voor een schone, hele en veilige woonomgeving, gaat De Woonschakel hier ook op inzetten. De huidige bezetting was afgelopen jaar niet voldoende. Om die reden hebben we in 2023 besloten het team Leefbaarheid uit te breiden. Naast vier woonconsulenten, komen er 3 wijkbeheerders bij. Eén wijkbeheerder is reeds gestart in oktober 2023 en twee wijkbeheerders starten in het 1e kwartaal 2024. Dit houdt ook in dat we het werk anders gaan inrichten; we gaan meer proactief en gebiedsgericht werken. De wijkbeheerders gaan veel de wijk in en pakken alle eerste overlastmeldingen op. De woonconsulenten pakken de zwaardere overlastzaken op. Beiden hebben zij een actieve rol wat betreft initiatieven/projecten binnen hun gebied. Ook gaan zij met elkaar hotspots en wijkschouwen aanpakken.
Doordat het team afgelopen jaar onderbezet was, heeft de nadruk voornamelijk gelegen op ‘brandjes blussen’. Daarin hebben we reactief opgetreden. Hotspots en wijkschouwingen hebben minder aandacht gekregen en projecten zijn wel opgestart, maar hebben nog onvoldoende uitvoeringsniveau bereikt.
Hot spot
Een ‘hot spot’ is een locatie bij of in ons bezit of complex waar de leefbaarheid in het geding is. In 2023 zijn twee hot spots aangepakt. Bij voorkeur wordt er voor de aanpak van een hot spot eerst een bewonersbijeenkomst gehouden en samen met de bewoners een plan van aanpak van het complex opgesteld.
Overtoom, Medemblik
Team Leefbaarheid heeft een mosquito (een apparaat dat een hoogfrequent geluid verspreid en vrijwel alleen door jongeren tot 25 jaar wordt gehoord) laten plaatsen in een complex waar hangjongeren zich ophouden. Doel is dat de jongeren dit geluid als storend ervaren en zich daardoor niet meer graag in de ruimte binnen het complex begeven.
Snijdersveld, Obdam
Het complex Snijdersveld is gerenoveerd en in samenspraak met team Leefbaarheid zijn de gezamenlijke buiten- en binnenruimte aangepakt. Er is een terras aangelegd en in de binnenruimte zijn nieuwe meubels geplaatst.
We hebben met twee hotspots de helft van onze doelstelling behaald. De verwachting is dat we in de loop van 2024 weer geheel op bezetting zijn en dat we weer meer aandacht kunnen geven aan de hotspots.
Vanessa en Esther verbinden hun buurt
Je buurtgenoten een helpende hand bieden en om elkaar denken. Het is tegenwoordig extra belangrijk. Maar gebeurt dit wel genoeg? Vanessa Hakof en Esther van der Meer uit Bovenkarspel vonden van niet. Zij zijn daarom sinds augustus 2022 actief als buurtverbinders in hun wijk de Princenhof.
“Onze rol is het verbinden van de buurt, zoals de naam al zegt”, vertelt Esther. “We merken dat mensen elkaar in hun eigen straat of hofje amper meer kennen. Jong en oud wonen hier door elkaar en werkende mensen hebben vaak een druk leven met hun eigen sociale kring.” Vanessa vult aan: “Daarbij hebben ouderen soms schaamte om hulp te vragen. Terwijl jonge mensen hen gerust willen helpen.Ze weten alleen niet dat het nodig is, daar ligt het probleem."
“Wij proberen die signalen op te vangen en met iedereen te delen”, gaat Vanessa verder. “Via de Facebook- groep, maar ook door letterlijk langs de deuren te gaan. Niet iedereen heeft Facebook of internet. En het gaat soms om de meest simpele dingen. Gewoon een praatje maken of een kop koffie drinken kan al een groot verschil maken.”
Gezamenlijke oproep
Het idee ontstond uit een gezamen- lijke oproep van de gemeente Stede Broec, zorginstelling Omring, De Woonschakel en stichting Ons Stede Broec. “Uiteindelijk zijn Vanessa en ik overgebleven en hiermee verder gegaan”, zegt Esther.“Inmiddels werken we onder de paraplu van Ons Stede Broec. Via hen hebben we bijvoorbeeld visitekaartjes gekregen, maar ook een mobiele telefoon en een apart e-mailadres. Zo houden we dit werk en privé gescheiden. En we krijgen verder alle vrijheid, dus die samenwerking verloopt heel prettig.”
Eigen clubhuis
Toch is hun grootste wens nog niet in vervulling gegaan, namelijk een eigen clubhuis. “We zijn met de gemeente in gesprek om sporthal de Flint één dag per week te huren, op dinsdag”, gaat Vanessa verder. “We willen in de ochtend een inloop met activiteiten en ’s middags een spreker. Bijvoorbeeld de wijkagent, iemand van de Alzheimer- stichting of de seniorenraad. We hebben al zoveel plannen, staan echt te springen. Alleen we moeten geduld hebben.”
En tot die tijd gaat hun werk als buurt- verbinder gewoon door. “We kunnen er een fulltime baan mee vullen”, zegt Esther lachend. “Soms moeten we echt om onszelf denken en op de rem trappen. Maar we doen het heel graag, deze rol voelt als een roeping.En iedereen is vol lof. Mensen komen vaak naar ons toe met complimenten, dat doet ons enorm goed.”
Wijkschouwen
In mei heeft er een wijkschouw plaatsgevonden in Opperdoes. De Woonschakel ging samen met de gemeente, Huurdersraad en dorpscommissie Opperdoes in. Uit de wijkschouw zijn een aantal punten naar voren gekomen en De Woonschakel heeft met de gemeente afgestemd wie wat oppakt. Vanuit de wijkschouw is er een hot spot naar voren gekomen die in 2024 wordt aangepakt.
Overlastmeldingen
Alle meldingen van overlast worden op klantniveau vastgelegd. De telling van het aantal overlastzaken is echter vaak lastig omdat regelmatig sprake is van diverse vormen van overlast op een adres of meerdere melders van dezelfde overlast. Om die reden staat hieronder een overzicht van het aantal zaken betreffende melders en beklaagden.
De ontwikkeling van het aantal overlastzaken (o.b.v. melderregistratie) laat het volgende beeld zien:
| Type overlast | 2023 | 2022 | 2021 | 2020 |
|---|---|---|---|---|
| Achter de voordeur | 14 | 19 | 15 | 8 |
| Drugs | 6 | 2 | 5 | 9 |
| Gedrag | 92 | 116 | 127 | 118 |
| Geluid | 67 | 68 | 96 | 113 |
| Huisdieren | 17 | 18 | 6 | 18 |
| Ongedierte | 5 | 0 | 1 | 2 |
| Overig | 3 | 0 | 0 | 1 |
| Stank | 11 | 11 | 5 | 12 |
| Tuin | 99 | 59 | 81 | 59 |
| Vandalisme | 4 | 6 | 4 | 4 |
| Vervuiling | 27 | 29 | 29 | 24 |
| Woonfraude | 16 | 0 | 0 | 0 |
| Totaal | 361 | 328 | 369 | 368 |
In bovenstaand overzicht is te zien dat de registratie ‘melder’ de afgelopen jaren vrij constant is. Wel is er een toename te zien in het aantal ‘beklaagde’ zaken. Dit komt mede doordat fraudezaken sinds halverwege 2022 worden geregistreerd. Daarnaast is er een forse toename te zien bij tuinoverlast.
Vervuilde woningen
De registratie van vervuilde woningen is vooral te wijten aan het feit dat we door het (gedwongen) plaatsen van rookmelders, meer vervuilde woningen hebben geconstateerd. Daarnaast zijn onderhoudsmedewerkers en externe bedrijven alerter in het signaleren van problemen en het doorgeven aan de medewerkers van Leefbaarheid. De woonconsulenten zien als oorzaak van de vervuiling veelal dat huurders psychische, lichamelijke en/of verslavingsproblematiek hebben. In drie situaties is De Woonschakel een juridische procedure gestart. In alle gevallen heeft dit tot een uitspraak geleid, waardoor de situatie kon worden aangepakt in samenwerking met de hulpverlening.
Tuinoverlast
In 2023 zijn er 132 ‘beklaagde’ zaken geregistreerd van tuinoverlast. Deze toename komt o.a. omdat we een wijkbeheerder in 2023 hebben aangesteld die zich meer is gaan bezighouden met tuinoverlast. Het probleem was er dus al wel, maar hier is in 2023 meer aandacht aan gegeven. Om de tuinoverlast goed aan te kunnen pakken, wordt in 2024 het tuinbeleid geactualiseerd. Op dit moment zijn we ook samen met het vrijwilligerspunt en een collega corporatie bezig om een project/pilot op te zetten om huurders waar nodig te helpen met onder andere tuinklussen door inzet van cliënten van WerkSaam (integratietrajecten). Dit wordt nader uitgewerkt in 2024.
Fraudezaken
Sinds 2021 richten we ons steeds meer op fraudezaken. In 2023 hebben we 59 fraudezaken onderzocht waarvan 16 op basis van exerne melders. Daarbij is 42 keer woonfraude geconstateerd. Bij 22 zaken is de fraude na een waarschuwing vanuit De Woonschakel beëindigd. Bij 13 zaken is de huur beëindigd door opzegging van de huurder of door een juridische procedure/ontruiming. Bij 2 zaken loopt hierover nog een procedure nog en bij 5 zaken hebben wij de situatie om diverse redenen gedoogd. Bij 17 zaken is er geen fraude geconstateerd. Door de opsporing en aanpak van woonfraude, zijn in 2023 13 woningen vrij- en beschikbaar gekomen voor nieuwe huurders.
Extreme overlastzaken
Bij extreme overlastzaken wordt de samenwerking gezocht met andere partijen. In bepaalde gevallen is het veiligheidshuis betrokken en wordt er een ICO (individueel casus overleg) georganiseerd, waarbij het veiligheidshuis de procesregie heeft. In 2023 werden 4 casussen van ons besproken in een ICO. Per casus hebben meerdere overleggen plaatsgevonden om tot een resultaat te komen.
Eén casus heeft veel media-aandacht gekregen. In deze casus was het nodig om onze zienswijze en inzet op bestuurlijk niveau af te stemmen met de gemeente.
In Medemblik is er sinds 2023 een overlastprocedure. Indien overlastzaken complexer worden, kan hiernaar opgeschaald worden. In 2023 zijn er 3 zaken aangemeld voor de procedure. Deze zaken zijn goed opgepakt en de samenwerking verloopt goed.
Samenwerkingsovereenkomsten zorg
Het afgelopen jaar zien we steeds meer samenwerkingsverbanden ontstaan om de leefbaarheid in de wijk te bevorderen. Waar corporaties voorheen voornamelijk zich bezig hielden met overlast, worden we nu ook steeds vaker betrokken bij sociale projecten. Gezien de toename van kwetsbare doelgroepen in ons woningbezit, is dit ook van groot belang. Wel moeten we in de gaten houden waar onze verantwoordelijkheid ligt en waar deze ook weer stopt. Samenwerking met derden is hierin heel belangrijk.
In 2023 zijn verschillende projecten gestart. Deze projecten zaten veelal nog in de beleidsfase. Een enkel project is al wel gestart maar staat nog in de kinderschoenen en moet bij ons nog geïntegreerd worden in de uitvoering. Andere projecten moeten het startsein krijgen. 2024 moet het jaar worden om de projecten daadwerkelijk leven in te blazen. Door de uitbreiding en de nieuwe inrichting van het team Leefbaarheid, is er voor deze projecten meer aandacht in het komend jaar. Binnen deze projecten moeten we creatief zijn en lef tonen; willen we verandering, dan zullen we soms ook nieuwe dingen moeten gaan proberen. We staan voor steeds grotere uitdagingen, dus we moeten aan de slag. Uiteraard hebben de gemeenten en andere hulpverleningsorganisaties/zorginstellingen ook een grote bijdrage hierin en wij gaan dan ook de samenwerking met hen opzoeken. Daarbij moet gekeken worden wie de regie binnen een bepaald project heeft.
Overzicht projecten:
1. Zorgzame Buurt Stede Broec
Als onderdeel van ‘Beter Oud Worden Stede Broec’ is het project ‘Zorgzame Buurt’ opgestart. Omring, gemeente Stede Broec en De Woonschakel hebben de handen ineengeslagen voor dit project. We willen de sociale verbinding in de wijk vergroten en daarmee de leefbaarheid verbeteren. Het project gaat over een samenhangende en buurtgerichte aanpak. Het is een aanpak samen met de inwoners, waarbij de aanpak van onderaf komt en niet van bovenaf is opgelegd. Het beoogde effect van een zorgzame buurt is een wijk waar jong en oud samen leven en zich goed en geborgen voelen. Waar levenskwaliteit centraal staat en bewoners elkaar kennen en helpen. In een zorgzame buurt ontvangen de mensen de juiste (professionele) ondersteuning. Er ontstaat een zelfsturende buurt waar bewoners zelf de regie hebben en problemen die zij zien in eerste instantie zelf aanpakken waardoor de professionele inzet in de buurt minimaal is. Buurtverbinders (vrijwilligers die in de wijk wonen) hebben een cruciale rol in het project; zij weten wie er in de wijk woont, wat daar speelt en wat er nodig is om de samenhang in de buurt te verbeteren.
De professionele wijkondersteuner (in dienst bij Ons Stede Broec) biedt ondersteuning waar nodig, maar neemt niet de regie en verantwoordelijkheid van de inwoners uit handen. Zij is de spil tussen buurtverbinders, bewoners, zorg en de woningcorporatie. Ze brengt mensen bij elkaar, signaleert hulpvragen en stimuleert ‘samen-redzaamheid’. Het wordt in eerste instantie ingezet in de wijk ten zuiden van de spoorlijn in Stede Broec. Deze keuze komt voort uit de dichtheid van huurwoningen van De Woonschakel en de opgemerkte mindere samenhang in de buurt. Het plan van aanpak is goedgekeurd en er is in september 2023 een wijkondersteuner gestart bij Ons Stede Broec. Het project gaat steeds meer vorm krijgen. Belangrijk hierbij is dat de wijkbeheerder en woonconsulenten van De Woonschakel in verbinding staan met de wijkondersteuner en waar wenselijk rechtstreeks met de buurtverbinders. Dit laatste moet nog meer geïntegreerd worden in ons werk.
2. Butterfly Effect
Het doel van Butterfly Effect is het bouwen van bruisende (zorg)gemeenschappen. Zij geloven in de waarde van natuurlijke verbindingen tussen mensen met en zonder zorgvraag. Door huizen te verhuren aan vrijwilligers, bouwen zij aan bruisende gemeenschappen voor jong en oud. De Woonschakel en Omring hebben inmiddels meerdere gesprekken gehad met Butterfly Effect en hebben uitgesproken dat ze graag een samenwerking aangaan. Dit moet een aanvulling zijn op het project Zorgzame Buurt. De Woonschakel kan zijn bijdrage leveren door een woning beschikbaar te stellen aan een vrijwilliger in een wijk of een complex waar dit wenselijk is. Op dit moment heeft De Woonschakel met De Omring en Butterfly Effect afgesproken dat er wordt begonnen met een complex van De Omring.
3. WonenPlus
De Woonschakel heeft een samenwerkingsovereenkomst met deze organisatie in Medemblik en Drechterland (Stichting MEE & De Wering) en met WonenPlus Stede Broec (Ons Stede Broec). WonenPlus komt bij huurders van 65 jaar en ouder of chronisch zieken thuis om klusjes in en om het huis te doen. Door een financiële bijdrage van De Woonschakel hoeven onze huurders maar een deel van het abonnementsgeld te betalen.
4. Procedure overlast Medemblik
Het doel van deze procedure is dat er gezamenlijk afspraken zijn gemaakt tussen gemeente, woningcorporaties en zorgpartijen om overlast aan te pakken. De procedure is in het voorjaar van 2023 getekend door alle partijen en is dus sinds driekwart jaar actief. De samenwerking verloopt tot nu toe goed. Bij positieve resultaten is de wens om ook bij andere gemeenten waar wij woningbezit hebben eenzelfde soort procedure in te voeren.
5. Buurtbemiddeling
We hebben een convenant afgesloten met Buurtbemiddeling in de SED-gemeenten. Hierin zijn afspraken gemaakt over de inzet van buurtbemiddeling en over de samenwerking tussen partijen. De gemeente Medemblik is sinds kort een samenwerking aangegaan met De Bemiddelingskamer. Met hen is nog geen convenant gesloten. In Koggenland is De Bemiddelingskamer actief maar hier werken we zeer beperkt mee samen. Er is geen convenant. Onderzocht moet worden waarom de samenwerking in Koggenland een stuk beperkter is en of het interessant is om ook daar samenwerkingsafspraken mee te maken.
6. Leviaan
De Woonschakel heeft een samenwerkingsovereenkomst met deze organisatie als het gaat om een tweede kanscontract. Huurders zijn daarbij verplicht om hulp van Leviaan te aanvaarden. Het contract wordt jaarlijks (stilzwijgend) verlengd. Onlangs is de samenwerking met Leviaan intern geëvalueerd. We zijn tevreden over de samenwerking en willen de samenwerking volgend jaar voortzetten.
7. Pilot: Vrijwilligerspunt, De Woonschakel en Het Grootslag
Vrijwilligerspunt, De Woonschakel en Het Grootslag starten gezamenlijk met een pilot afgeleid van het al bestaande ‘Project Appie’. Deze partijen werken samen om enerzijds hulpvragen van bewoners te kunnen oppakken en anderzijds om jongeren te activeren (integratietrajecten). Het gaat dan voornamelijk om kleine klusjes en tuinonderhoud. De pilot zit nog in de beleidsfase. Naar verwachting gaat de pilot in het tweede kwartaal van 2024 van start. Het is de bedoeling dat de pilot een jaar gaat duren. Na dit jaar wordt er geëvalueerd en beoordeeld of deze pilot gecontinueerd gaat worden.
8. De Woonschool
In november 2023 is de eerste bijeenkomst geweest om te oriënteren of dit project passend is. De Woonschool is een project voor begeleiding van statushouders. De betrokken partijen zijn enthousiast en er wordt in 2024 een vervolg aan gegeven.
